Boeken die zijn verdwenen…

Boeken die zijn verdwenen: een reis door ons collectieve geheugen

Weet je nog? Die boeken die ooit zo vanzelfsprekend waren dat je ze nauwelijks opmerkte? Ze lagen op tafel, in de kast, op de wc of tussen de stapels kranten. En toen, ineens, waren ze weg. Verdwenen. Alsof ze nooit hadden bestaan. Maar wij zijn op zoek gegaan: waar zijn ze gebleven? Bestaan ze nog in een digitale versie? Of zijn ze zeldzame schatten geworden in antiquariaten en kringloopwinkels? En missen we ze eigenlijk wel?

Wij zijn op zoek gegaan. Bestaan de boeken nog in een online-versie of herziende uitgaven? Of zijn ze zeldzame vondsten geworden in antiquariaten of kringloopwinkels? Mist iemand ze? Of is het maar beter dat het digitale tijdperk hen overbodig maakte…

Boeken die zijn verdwenen, we noemen er even een paar:

1. De onmisbare telefoongids

Elk jaar werd hij in je brievenbus gedumpt: de telefoongids. Een gratis, zwaar boekwerk vol namen en nummers van mensen in jouw stad of regio. Andere gidsen moest je bestellen, maar wie deed dat nou? Een wandeling naar de bibliotheek of een bezoekje aan het telefoonhokje was goedkoper – en vaak ook viezer. Wie herinnert zich nog de inlichtingendiensten? Voor een kwartje (of drie) konden ze je vertellen welk nummer je moest draaien voor die ene tante in Friesland. Maar ja, die kwartjes had je eigenlijk nodig om überhaupt te kunnen bellen…

Wie heeft er nog een foto van een Nederlandse telefoongids? Of ligt er ergens nog een exemplaar in de kast?

2. De Gouden Gids: het gele goud van de bedrijvenwereld

De Gouden Gids was dé informatiebron voor bedrijven in Nederland. Handig, up-to-date en vooral: onmisbaar. Heeft hij een ereplaatsje in een museum gekregen? Dat zou hij verdienen! Maar helas, ook dit boek is grotendeels verdwenen. Wie weet nog waar de dichtstbijzijnde schoenmaker zat zonder Google Maps?

Heeft iemand nog een Gouden Gids liggen? We zijn benieuwd!

3. De gele bijbel voor de paardenwereld: Pferdemarkt !

Dit was de Gouden Gids voor paardenliefhebbers in Noord-Europa. Elke twee maanden lag dit enorme boekwerk in de kiosk of bij tankstations. Vol met artikelen en advertenties – de voorloper van Marktplaats, maar dan met een internationale touch. Amerikanen boden er zelfs hun paarden aan! Het was een tijd waarin advertenties duur waren, je soms maanden moest wachten en alles via de telefoon en contracten verliep. Een tijdperk van geduld en papierwerk.

De dinosaurus voor de paardenwereld is niet meer….

4. De Enkhuizer Almanak: het roze-rode wonder

Het kleine boekje met de rokende man in Enkhuizer klederdracht op de voorkant ken je vast wel. Vol met wetenswaardigheden, feestdagen, wijsheden en tips voor dagjes uit. En het bestaat nog steeds! Dus eigenlijk hoort het niet in dit lijstje thuis, maar we konden het niet laten. Het is gewoon te leuk om te delen.

Wie koopt er nog elk jaar een Enkhuizer Almanak?

5. Het groene boekje voor meisjes: de puberteit in een notendop

Zo groen als gras…

‘Het groene boekje voor meisjes’ kun je maar beter niet verwarren met ‘Het groene boekje voor de Nederlandse taal’. Het ziet er dan wel een beetje hetzelfde uit, maar de inhoud is toch echt heel anders. Het ene boekje gaat over sex, het andere gaat over of je sex nu schrijft met ks of een x…

Het groene boekje voor meisjes lag jarenlang in menig nachtkastje van meisjes die rond de puberteit het boekje van hun ouders kregen. “Hier staat alles in wat je moet weten”, was de boodschap en wég waren ze. Maar dat was alleen maar een opluchting want vragen durfde je toch niet te stellen aan je ouders. Het waren gewoon andere tijden…

Het boekje is in een herziende druk weer verkrijgbaar.

6. De Grote Winkler Prins: de encyclopedie der encyclopedieën

De encyclopedie bestaat nog steeds, maar op basis van betaalde abonnement. Het heet dan ook heel chique: Studie Winkler Prins online.

Copy-paste van Wikipedia was dus vroeger: kopietjes maken in de bibliotheek van de betreffende pagina’s in de encyclopedie. Het was onze informatiebron bij uitstek en er was geen uittreksel, boekverslag, opstel of scriptie mogelijk zonder eerst naar informatie te zoeken in de encyclopedie.

Wie heeft alle boeken (26 stuks!) nog staan van de negen (?) uitgaven van de Winkler Prins encyclopedie of andere encyclopedieën?

7. Ik ga op reis en neem mee….

Het spoorboekje natuurlijk! Je kon destijds nog beter je tas of jas vergeten dan het spoorboekje. Want ‘wáar zouden we zijn zonder de trein?’ was tenslotte een quote van de NS en zonder spoorboekje had je dus geen flauw idee of je dáar wel kon komen, wáar je moest zijn.

Op school leerden we het spoorboekje en het busboekje hanteren. “Zoek maar eens uit hoe je in Veendam kan komen op een zondagmiddag met vertrekpunt Den Haag”. Nou, dat was wel even puzzelen! Maar we hadden de rijtjes steden goed uit ons hoofd geleerd, van iedere provincie! ‘Hoogezand-Sappemeer, Zuidbroek, Scheemda, Veendam, Wildervank, Oude Pekela, Nieuwe Pekela, Stadskanaal’. Zie: de klassieke stamplijstjes van vroeger. Met onze topografische kennis zat het wel goed, en onze héle reis plannen met spoorboekje was een eitje.

Boeken die zijn verdwenen…

wie weet nog een voorbeeld? Boeken die alleen nog in ons collectief geheugen zitten maar van de aardbol zijn verdwenen. Of in hun papieren-vorm niet meer worden uitgegeven maar uitsluitend nog online voortleven…

Aanvullingen op deze blog zijn welkom! (Boekrecensiesblog@gmail.com)