Mijn tijd in deze bossen

‘Mijn tijd in deze bossen’ is geschreven door de Noorse auteur Gaute Heivoll en uitgegeven door De Bezige Bij, Amsterdam. De vertaling vanuit het Noors is verzorgd door Liesbeth Huijer en is tot stand gekomen dankzij een subsidie van Norla. (Norwegian Literature Abroad). De vertaler ontving voor deze vertaling een werkbeurs van het Nederlandse Letterenfonds.

De auteur Gaute Heivoll

De Noorse auteur Gaute Heivoll (1978) heeft al vele romans, korte verhalen, poëzie en kinderboeken op zijn naam staan. Hij won diverse prijzen voor zijn werk, waaronder de prestigieuze Brage-prijs in 2010. Zijn werk is in meer dan twintig talen verschenen.

Ik had nog nooit gehoord van deze auteur. Maar na het lezen van dit boek heb ik besloten me verder in zijn oeuvre te verdiepen.

Het verhaal ‘Mijn tijd in deze bossen’

Het boek bestaat uit vier delen welke worden ingedeeld naar tijd:

• Deel 1: 1932-1941
• Deel 2: 1945-1952
• Deel 3: 1951-1960
• Deel 4; 1961-1974

Dit is het levensverhaal van Johannes. Het vangt aan bij zijn jeugd en eindigt met zijn vermoedelijke dood. Johannes woont op een boerderij samen met zijn boertje en vader. Zijn moeder is al lang geleden overleden en zijn geliefde zus Siri, pas onlangs. Johannes ontmoet de derde vrouw in zijn leven: Ingeborg. Hij wordt smoorverliefd op haar en het leven ziet er goed voor hen uit.

Ingeborg voelt zich echter niet prettig op de boerderij en het landgoed in Hesland. Dit uit zich door verward gedrag, rondzwerven in de nacht en angst in haar hele lijf. Johannes besluit, met grote tegenzin, te verhuizen om samen opnieuw te beginnen op een landgoed in Kleveland. Zij hebben hier een grote boerderij, overgenomen van overleden echtpaar en een flink stuk dat bestaat uit bossen. Niemand weet precies hoe groot dit land is, maar de bossen lijken wel oneindig.

Ups en downs met hoofdletters

Het leven lijkt weer goed te gaan en Johannes begint steeds meer van de boerderij te houden. Van de bossen en de oude zagerij. Het lijkt alsof Ingeborg tot rust komt maar er volgt totaal onverwacht toch een periode waarin zij volledig de kluts kwijt is. Dit keer komt er ook veel agressie bij en is Ingeborg een totaal andere persoon. Johannes begrijpt er niets van en probeert zo goed als kwaad gewoon door te leven en haar vooral met rust te laten.

De oorlog is op de achtergrond aanwezig maar speelt verder geen hele grote rol in het verhaal.

Het lot tart Johannes echter in meerdere opzichten want na vijf jaar wordt er ineens een brief bezorgd door de lensmann (vertaling: notaris/politie?). Een verre kleinzoon van het overleden stel eist de boerderij op en Johannes moet voor een bepaalde tijd vertrekken. Johannes is er kapot van en draagt dit lot alleen want hij durft het niet tegen Ingeborg te vertellen.

Na verloop van tijd, vind Johannes, met behulp van een de lensmann in het dorp, een boerderij en een stuk bos die ze kunnen kopen. Ingeborg reageert, tot Johannes zijn stomme verbazing, nauwelijks en gaat akkoord met haar wederom nieuwe leven. Dit maal wonen ze minder eenzaam, er zijn boerderijen in de directe omgeving en een klein dorp. Johannes en Ingeborg worden in de samenleving opgenomen en er breken weer goede tijden aan.

De buien van Ingeborg slaan echter weer toe en na een tijd is het zó heftig dat het met geen pen te beschrijven valt. De gemeenschap pikt het niet langer, in tegenstelling tot Johannes die zich zelfs laat mishandelen, en Ingeborg wordt naar een gesticht gebracht. Hier verblijft zij langere tijd en Johannes vind rust in het alleen zijn.

Hoe verder?

De rest van het verhaal zal ik niet spoileren want anders verpest ik het voor de lezer van dit boek. Ik kan vooral adviseren om even door het middenstuk heen te bijten want ik vond, en dit is geheel persoonlijk, het middenstuk een beetje te veel heen en weer gaan in het ritme van de buien van Ingeborg. Ik weet niet welke ziekte zij heeft maar het woord ‘buien’ is zeker niet sterk genoeg.

Richting het einde van het boek is het toch meer dan de moeite waard om vooral door te lezen. In dit deel komt mijn respect voor Johannes terug dat ik gaandeweg een beetje verloor. En het eindigt in groot respect voor deze trouwe man die zijn vrouw nooit opgeeft, waar een ander haar misschien allang voor eeuwig had laten opsluiten.

Het mooie van dit boek

De schoonheid van dit trage verhaal zit vooral in de natuurbeschrijvingen, zijn wandelingen door de bossen, liefde voor het land. De kracht van de zeer kleine gemeenschap en de onderlinge relaties. Men gooit niemand weg, men accepteert elkaar en weet dan de verbanden een heel leven zullen duren. De titel ‘Ḿijn tijd in deze bossen’ klopt in mijn ogen niet helemaal. Het verhaal wordt niet vanuit een ik-perspectief geschreven maar vanuit de alwetende perspectief.

Rust en minimalisme

Ik vind dit boek een toonbeeld van Scandinavisch minimalisme. Er zit veel rust in het boek ondanks de gebeurtenissen. Er zijn veel gedachten, minder uitgesproken woorden en er is zelfinzicht. Er zijn geen toeters en bellen in de zin van extra verhaallijnen, diverse perspectieven, alles gaat vooral om Johannes en is vanuit hém alleen beschreven. Er zijn ook geen flashbacks, hoewel zijn gedachten veel naar voorbijgaande tijden gaan. De heimwee naar Hesland blijft en de woede dat hij Kleveland moest opgeven ook. En de liefde voor zijn overleden zus en gedachten aan zijn vader.

Seks

Een paar keer komen er hartstochtelijke seksscènes voor tussen Johannes en Ingeborg. Deze worden zéér uitvoerig en expliciet beschreven. In het begin vroeg ik me af: “Lees ik nu een roman of een erotische roman?” Naarmate het verhaal vorderde, kon ik die scènes echter beter plaatsen.

Het boek neemt de tijd voor belangrijke momenten in het leven van de personages. Sommige gebeurtenissen worden slechts kort aangestipt, terwijl andere juist als memorabele momentopnames heel uitvoerig en intens worden beschreven. Dat geldt niet alleen voor de liefdesscènes, maar bijvoorbeeld ook voor het bezoek aan de notaris, Ingeborgs passie voor het weven van kleden op een groot weefgetouw en het bezoek aan haar ouders.

In die zin passen de expliciete scènes wel binnen de vertelstijl van het boek, al kreeg ik soms ook de indruk dat de auteur zichtbaar plezier beleefde aan het schrijven ervan.

Aanrader?

Ja zeker. Een absoluut mooi boek en interessant levensverhaal in de tijdgeest en het prachtige Noorse platteland. De cover van het boek is romantisch: de natuur is overweldigend in relatie tot de mens. Het verhaal is dit zeker ook: het is ‘klein’ en gaat slechts over het leven van één onbekende man en een kleine leefgemeenschap, maar tegelijkertijd is het een prachtige roman en groots qua karakters van de mensen die nooit klagen, nooit, maar elkaar steunen door dik en dun, vooral in slechte tijden.