Op zoek naar Tír na nÓg

‘Rinske Former ‘Op zoek naar ‘Op zoek naar Tír na nÓg’ is geschreven door Anja Frenkel en uitgegeven door Wanders Uitgevers. De subtitel luidt: Een Nederlandse kunstenaar in Ierland.

Deze recensie is mede geschreven door Paula Kuitenbrouwer, zij leefde vier jaar in Ierland en deelt graag haar mede-enthousiasme over dit boek.

Dit boek is het tiende deel in de Inspiratie-reeks, een initiatief van Van Vlissingen Art Foundation. Deze stichting ondersteunt sinds 2008 talentvolle, Nederlandse beeldende kunstenaars. Hun ontwikkeling, hun inspiratie, dat is waar het in deze serie om draait.

Op zoek naar Tír na nÓg

De auteur Anja Frenkel beschrijft hoe Rinske op zoek gaat naar de legende Tír na nÓg. Tijdens haar rondreis van Dublin, Wicklow Mountains, Kilkenny, Cork, Killarney, Gort tot Connemara sprak Rinske met een drietal seanchai of storytellers, professionele vertellers van de talloze traditionele verhalen die het land rijk is. Van deze oude wijze mannen staan mooie portretten in het boek. Met haar dromerige foto’s legde Rinske niet alleen haar persoonlijke avonturen en de bijzondere mensen die ze ontmoette vast, maar ook de betoverende schoonheid van Ierland. Hierin vond ze een manier om haar grootste wens uit te drukken: de tijd te trotseren en voor altijd jong te blijven.

Tír na nÓg

Tír na nÓg (uitgesproken als “Tjeer na nog”) is een van de meest bekende en betoverende legendes uit de Ierse mythologie. Het is een verhaal over een magisch land, avontuur, liefde en de strijd tussen de menselijke wereld en het hiernamaals. Tír na nÓg betekent “Het Land van de Eeuwige Jeugd” in het Iers. Het is een mythisch eiland of koninkrijk in de Ierse folklore, waar de tijd stilstaat. Wie daar komt, wordt nooit oud, ziek of verdrietig. Het is een paradijs vol schitterende landschappen, oneindige feesten, en alles wat je maar kunt wensen.

In de verhalen wordt Tír na nÓg vaak beschreven als een plek ver voorbij de westelijke horizon, achter de mist of onder de zee. Het is een van de “Andere Werelden” in de Keltische mythologie, waar goden, feeën en helden wonen.

In het boek staat een uitgebreide beschrijving over de legende. Ik vat deze kort samen:

Het verhaal over Tír na nÓg gaat over Oisín (uitgesproken als “O-sjin”), de zoon van de legendarische Ierse held Fionn mac Cumhaill (de leider van de Fianna, een groep dappere krijgers). Op een dag, terwijl Oisín met zijn vader en de Fianna aan het jagen is in de bergen, ziet hij een prachtige witte merrie (een paard) met een gouden halster. Hij springt erop, maar het paard galoppeert met hem mee over de zee naar een onbekend land. Daar aangekomen, ziet hij een schitterend kasteel en een mooie jonge vrouw: Niamh (uitgesproken als “Niev”), de dochter van de koning van Tír na nÓg. Niamh vertelt Oisín dat ze hem al lang bewonderde en hem mee wil nemen naar haar vaderland. Oisín is betoverd door haar schoonheid en het land, en besluit te blijven.

In Tír na nÓg leeft Oisín als een prins. Hij trouwt met Niamh, en ze krijgen samen kinderen. Het leven is perfect: er is geen pijn, geen zorgen, en de tijd lijkt stil te staan. Oisín verveelt zich nooit, want er is altijd muziek, dansen en feesten.

Maar na een tijdje begint Oisín heimwee te krijgen. Hij mist zijn familie en vrienden in Ierland. Niamh waarschuwt hem: “Als je teruggaat naar Ierland, mag je de grond niet aanraken. Als je dat doet, zul je nooit meer terug kunnen keren naar Tír na nÓg.”

De Terugkeer naar Ierland

Oisín besluit toch terug te gaan om zijn vader en de Fianna te bezoeken. Niamh geeft hem haar witte merrie om op te rijden. Als hij in Ierland aankomt, ziet hij dat alles veranderd is. De Fianna zijn verdwenen, en zijn vader is al lang dood. Oisín zoekt naar sporen van zijn verleden, maar hij kan niemand vinden die hem herkent. Terwijl hij rondrijdt, ziet hij een groep mannen die een grote steen proberen te verplaatsen. Oisín buigt zich voorover om te helpen, maar zijn voet raakt de Ierse grond. Op dat moment veroudert Oisín in een oogwenk. De merrie verdwijnt, en Oisín verandert in een oude, gebogen man. Hij is niet meer de sterke, jonge krijger die hij was. De mannen om hem heen zijn geschokt en vragen wie hij is. Oisín vertelt zijn verhaal, maar hij weet dat hij nooit meer terug kan naar Tír na nÓg.

Sommige versies van het verhaal zeggen dat Oisín sterft op dat moment, omdat zijn tijd in de menselijke wereld voorbij was. Andere versies zeggen dat hij als een blinde, oude man verder leeft, vertellend over zijn avonturen in het Land van de Eeuwige Jeugd.

Ierland en de legende:

Het verhaal van Tír na nÓg is veel meer dan alleen een sprookje: het draagt diepere betekenissen in zich die nog steeds resoneren. Zo laat het zien dat tijd relatief is – in Tír na nÓg lijkt de tijd stil te staan, terwijl in de echte wereld de jaren gewoon doorgaan. Dit benadrukt dat tijd subjectief is: wat voor de ene persoon als een kort moment voelt, kan voor een ander een heel leven zijn.

Daarnaast gaat het verhaal over het verlangen naar het onmogelijke. Oisín wil zowel in het magische land als in Ierland leven, maar dat blijkt onhaalbaar. Het verhaal herinnert ons eraan dat we soms moeten kiezen tussen twee werelden, en dat niet alles tegelijkertijd mogelijk is. Ook toont het de prijs van heimwee: Oisín’s verlangen naar huis kost hem uiteindelijk zijn geluk in Tír na nÓg. Het leert ons dat het soms beter is om tevreden te zijn met wat we hebben, in plaats van altijd te streven naar wat we missen.

Ten slotte zien sommige mensen in Tír na nÓg een metafoor voor de hemel of het hiernamaals. Het verhaal kan dan ook geïnterpreteerd worden als een reflectie op de overgang van leven naar dood, en hoe moeilijk het is om afscheid te nemen van wat we kennen.

Een legende en de cultuur:

Tír na nÓg heeft ook een blijvende invloed gehad op de cultuur. Het verhaal heeft door de eeuwen heen talloze kunstenaars geïnspireerd, wat heeft geleid tot liedjes, gedichten en boeken die dit betoverende land als thema hebben.

Mijn lees-ervaring:

De teksten lezen prettig en hebben een goede sfeer. De foto’s van de landschappen zijn werkelijk adembenemend mooi. Ook al ben je, zoals ik, nog nooit in Ierland geweest, de kan de sfeer goed voelen. Ik merkte dat ik intensief en lang keek naar bepaalde foto’s van strand en zee en van rotskliffen waar mensen op stonden in de verte. Nee, noem het stipjes op het beeld. Pas als je goed kijkt en echt beseft dat het mensen zijn, zie je pas hoe ongelooflijk groots het landschap is.

Ik keek nu graag ‘de pen’ door aan Paula Kuitenbrouwer die vier jaar in Ierland heeft gewoond en hierdoor een anders naar dit boek zal kijken.

Paula Kuitenbrouwer:

Op zoek naar Tír na nÓg: een Nederlandse kunstenares in Ierland

In de serie Inspiratie van de Stichting ‘Van Vlissingen Art Foundation’ reist kunstenares Rinske Former naar Ierland. Met plezier duik ik in dit fraai uitgegeven boek, omdat ik vier jaar in Ierland heb gewoond én omdat ik – als tekenaar – geïnteresseerd ben in de manier waarop een Nederlandse kunstenares Ierland beleeft.

Ik blader door het boek en kom prachtige foto’s van Ierland tegen, van plekken waar ik – en mijn familie – zelf zo graag verbleef. Mijn waardering voor de fotografie is groot, want de grote foto’s zijn precies zoals ik Ierland herinner. Wat dat aangaat, is het boek al een groot succes.

Rinske reist naar meren omgeven door bergen omdat deze landschappen geen moment hetzelfde zijn. Het zijn de Keltische ‘thin places’, oftewel ‘dunne plekken’, waar de sluier tussen de aardse wereld en de hemelse of spirituele wereld translucent is. Maar ook waar het licht en de kleuren constant veranderen, waar de landschappen als het ware in beweging zijn, juist door dat continu veranderende licht.

Het zijn ook de mooiste en meest inspirerende plekken van Ierland, plekken waar zoveel geschiedenis, religie en spiritualiteit samenkomen. Geen wonder dat Rinske Former daar haar Tír na nÓg zoekt, het eiland van de eeuwige jeugd en geluk. De sfeer aldaar is overweldigend inspirerend voor dichters, fotografen, spirituele zoekers, historici en kunstenaars.

Rinske ontmoet Ierse ‘storytellers’, Ieren die toeristen vermaken met het vertellen van oude legendes. Bij ons in het dorp zat ook een vrouwelijke vertelster die veel bezoekers kreeg. Dat verhalen vertellen zit Ieren in hun bloed. Geen wonder dat de beste vertellers er hun brood mee verdienen.

Rinske concludeert haar reis met de constatering dat ze zich op de mooie plekken van Ierland dicht bij Tír na nÓg heeft gevoeld. Ik denk dat dat voor veel bezoekers van Ierland geldt. Na enkele weken wonen aan de kust van Dublin Bay zei ik al tegen mijn man: ‘Weggaan hier zal heel zwaar worden’, en dat werd het ook.

Wat dat aangaat, is heel Ierland een Tír na nÓg: een eiland waar buitenlanders graag een tijd wonen en werken, omdat het veilig is, Ieren aardig zijn, het prachtig is en je leeft in geweldige omgevingen: berglandschappen, bossen, kustlijnen, dorpen of kleine steden.

Na het verslag van Rinske’s reis door Ierland gaat het boek verder met verslagen over andere kunstzinnige projecten. Deze zijn zonder meer interessant en diep menselijk, maar hebben niet met Ierland te maken. Dat vind ik een beetje jammer, want daardoor wordt ‘Op zoek naar Tír na nÓg’ meer een kunstportfolio van een kunstenares dan een boek dat nog dieper ingaat op Ierland.

Niettemin geeft Waanders Uitgeverij de zoektocht naar Tír na nÓg schitterend vorm. Het is een waar genot door de lens van Rinske Former Ierlands natuurparken te bezoeken. Vooral de grote overzichtsfoto’s van berglandschappen en met mos overwoekerde bomen: Ierlands blijvende herinnering.

Ierlands natuurparken zijn Tír na nÓg – dat zal elke lezer zich vast beseffen.

Het boek is hier te koop:

https://www.waanders.nl/nl/rinske-former-op-zoek-naar-tir-na-nog.html