Karel, Károly – Lieke Kézér

‘Karel, Károly’ is een roman geschreven door Lieke Kézér, een Nederlandse schrijfster. Het boek is uitgegeven door Uitgeverij De Arbeiderspers in 2026.

Het boek is mede tot stand gekomen dankzij de bijdrage van het Nederlandse Letterenfonds, het Amarte Fonds en het Cultuurfonds – Geert Mak Fonds.

Lieke Kézér

De auteur van ‘Karel, Károly’ schreef al eerder twee romans. In 2016 ‘De afwezigen’ en in 2018 ‘De verloren berg’. Met ‘De afwezigen’ won ze de Debutantenprijs én De Bronzen Uil.

Ik las in 2022 ‘De verloren berg’ en was hiervan zeer onder de indruk. Zie hier de recensie:

Karel, Károly

De roman begint met een armoedig bestaan van een gezin in Hongarije in 1920. Het perspectief is vanuit Anna, een moeder van een gezin dat honger lijdt met hoofdletters. Anna begint s’ nachts wandelingen in het dorp te maken want ze kan de slaap niet vatten door alle zorgen. Overdag loopt ze er steeds meer bij als een zombie en voelt zich vreselijk schuldig dat ze de kinderen amper kan voeden.

Op een dag besluiten de man van Anna en de plaatselijke pastoor dat er één van hun kinderen mee mag op transport naar Nederland waar zij tijdens een paar maanden in een gezin zullen worden geplaatst en waar zij voldoende eten zullen krijgen. Anna moet er niets van weten, maar de druk van de samenleving is groot. Van hun kinderen wordt uiteindelijk Károly uitgekozen. Hij had net voedselvergiftiging achter de rug en zag er zó slecht uit dat hij als eerste in aanmerking kwam.

Károly wordt Karel

Het tweede hoofdstuk is geschreven vanuit het perspectief van Károly. Hij gaat met een trein richting Nederland en komt op een boerderij terecht waar drie mannen leven en al een Hongaarse jongen aanwezig is. De alinea’s die beschrijven hoe Karel niet kan ophouden met eten, eten, eten, zijn mooi beschreven.

Langzaam begint hij te wennen aan zijn nieuwe leven, leert hij de taal en blijkt hij het enorm goed te kunnen vinden met zijn Hongaarse vriend en de mannen van de boerderij.

Het verhaal maakt grote sprongen in de tijd. De volgende hoofdstukken gaan over de Tweede Wereldoorlog, het gezin van Karel en het verhaal eindigt bij zijn dood.

Mijn lees-ervaring

Eigenlijk vond ik ‘Karel Károly’ nóg beter dan ‘De verloren berg’. Het verhaal bevat meer tijdsperiodes en de sfeer is nog intenser. Vooral het hoofdstuk dat zich afspeelt tijdens de laatste jaren van de Tweede Wereldoorlog, vond ik echt steengoed. De dreiging is zo voelbaar en de sfeer is heel realistisch geschreven. Als lezer zit je op je puntje van je stoel: gaat de buurman Karel en zijn gezin verraden vanwege de Joodse onderduikers die zij onderdak bieden?

Ik heb genoten van het mooie verhaal en ondanks dat ik in eerste instantie mijn bedenkingen had over de verschillende perspectieven in het boek, maakten deze toch het verhaal vollediger dan indien het allen vanuit Karel was verteld. Zo is bijvoorbeeld het hoofdstuk over Antonie ook erg boeiend en een beetje triest. De man lijkt zijn hele leven alleen te zijn, maar een stormachtige relatie met een vrouw uit het dorp, heeft niemand in de gaten gehad.

Schrijfstijl

De schrijfstijl van de schrijfster is erg mooi. Het is geen zware literatuur maar Lieke Kézér heeft een zeer verfijnde manier van schrijven en als lezer blijf je lezen. De liefde voor de boerderij, het paard, de natuur, het wordt allemaal heel sfeervol beschreven. En ook de onderlinge relatie tussen de mannen, die met diep respect met elkaar om gaan, maar nauwelijks over hun gevoelens praten.

Hoe Karel een leven opbouwt in Nederland, zijn hechte vriendschap met de boeren en later als hoofd van zijn grote gezin fungeert, is geweldig om te lezen. Zijn foto achterin het boek en het feit dat Karel de grootvader van de schrijfster blijkt te zijn, maakt het allemaal nog meer bijzonder. Een prachtige ode aan een moedige man.