De dagen van glas

‘De dagen van glas ‘is geschreven door Nicoletta Verna en uitgegeven door Uitgeverij Atlas Contact. De vertaling is verzorgd door Manon Smits. Het boek is een bekroonde Italiaanse bestseller over twee bewogen vrouwenlevens tegen de achtergrond van fascisme, partizanenstrijd en verraad.

Nadenken over een boek dat indruk maakt

Een paar dagen geleden las ik dit boek uit, maar soms is het beter om een verhaal even te laten bezinken voordat je er een oordeel over velt. Ik moest er nog over nadenken: vond ik het nu briljant of juist te gewelddadig? Het antwoord is: beiden.

De dagen van glas – Het verhaal

Eerst over het verhaal. Als lezer volg je twee verhaallijnen. Het eerste vangt aan met die van Redenta. In de ik-vorm vertelt zij over het prille begin. Hoe haar ouders elkaar ontmoetten en hoe radeloos haar moeder was na twee overleden zoontjes en een dochtertje. Haar moeder zocht hulp bij een geestelijke en krijgt  nogal vreemde adviezen om weer zwanger te worden en nu kinderen te krijgen die in leven blijven. Maaarrrr… De het eerste kind zal ‘onheil hebben’ en er zullen alleen meisjes komen.

Onheil

Redenta wordt geboren en blijft daadwerkelijk in leven. Echter; ze praat niet en is langzaam. Het wordt door iedereen gewoon geaccepteerd want het hele dorp weet over ‘het onheil’. Het is wat het is. Redenta is gewoon een beetje simpel, zegt men, denkt men. Hierna volgen nog twee zusjes die in leven blijven. 

De hoofdstukken over de jeugd van de meisjes zijn erg mooi beschreven. De bittere armoede, de wanhoop, het dorp en de natuur . Een belangrijke rol speelt de oma van Redenta in het verhaal die zorgt voor een groepje bastaard kinderen. Daarbij krijgt ze hulp van een jongen genaamd: Bruno. Redenta en Bruno zijn enorm op elkaar gesteld en hij steunt haar door dik en dun als ze wordt opgenomen met polio. Ze sterft niet maar het was kantje boord en ze heeft er een blijvend euvel aan over gehouden: een misvormd been en ze is mank voor de rest van haar leven. Ze is inmiddels wel gaan praten en Bruno leert haar lezen en schrijven. 

De context – Tweede Wereldoorlog

Intussen is er een hevige strijd tussen het fascisme gaande en opstand van het partizanenverzet. Het is niet alleen de achtergrond van dit verhaal want het verhaal gaat vooral ook over deze zeer gewelddadige strijd.

Geweldadig

Wanneer een fascistische vriend van Redenta’s vader het verhaal betreedt, neemt de spanning toe – en met haar de gruwel. Redenta trouwt met ‘Glas’, maar hun huwelijk is het meest afschuwelijke dat ik ooit heb gelezen. Hij leeft zijn sadistische neigingen op haar uit, en als hij ook nog eens de leiding krijgt over de bestrijding van de partizanen in het dorp, is het beest helemaal los. Zo wordt hij razend als hij een groepje verzetsstrijders moet stoppen met hun aanslagen maar hier in niet slaagt.

Stoppen met lezen?

Ik het midden van het boek wilde ik om die redenen ook stoppen en het wegleggen. De details van de verkrachtingen zijn gewoon te gruwelijk en niet prettig om te lezen. Ik las echter door want het tweede verhaallijn begon even sterk als het eerste gedeelte van het boek.

Iris

Ook Iris vertelt haar verhaal vanuit het ik-perspectief: over haar bijzondere jeugd in een geïsoleerd dorpsgemeenschap op het platteland, en hoe ze naar de stad vertrok om te werken voor een markies en zijn vrouw. Door hen – en door Diaz, een jongen die voor hen werkt en op wie ze hopeloos verliefd wordt – raakt ze betrokken bij het verzet. Samen met hem groeit ze uit tot leider van een fanatieke verzetsgroep.

Toch vooral ‘briljant’!

Nu ik het boek uit heb kan ik, na een korte tijd van bezinking, toch alleen maar voor mijzelf concluderen dat ik het boek briljant vind. Het is tenslotte niet voor niets ‘ de literaire gebeurtenis van het jaar ‘ volgens de Italiaanse talkshow Altre Parole. 

Wat maakt dit boek nu zo briljant? Vooral de manier waarop de twee verhalen met elkaar verweven worden, is meesterlijk. Pas aan het einde vallen alle puzzelstukjes op hun plaats – details die je als lezer eerst niet eens opmerkte, maar die achteraf perfect in elkaar grijpen. Elke gebeurtenis, elk klein detailtje blijkt een functie te hebben. Daarnaast is de stijl prachtig: poëtisch, krachtig en sfeervol. Alleen af en toe hapert de vertaling een beetje, maar dat doet niets af aan de kracht van het verhaal. Sterker nog: het benadrukt juist hoe bijzonder de originele tekst moet zijn.

De dagen van glas – aanrader?

Ja zeker. Wellicht is het raadzaam om even af en toe een paar alinea’s over te slaan als je net als ik niet zo goed tegen gedetailleerde geweldsscènes kan. Maar ‘De dagen van Glas’ is zonder meer een literair hoogstandje en een belangrijke historische roman.