Auditie – Katie Kitamura

‘Auditie’ is geschreven door de Amerikaanse schrijfster Katie Kitamura en uitgegeven door Uitgeverij De Arbeiderspers te Amsterdam. Het is vertaald uit het Engels door Robert Dorsman.

Katie Kitamura

Katie Kitamura is een critica en schrijfster die woont in New York. Ze is de auteur van ‘Gone to the Forest’ en ‘The Longshot’, twee romans die beide genomineerd waren voor de New York Public Library’s Young Lions Fiction Award. Als ontvangster van een Lannan Residency Fellowship heeft Kitamura geschreven voor The New York Times, The Guardian, Granta, BOMB, Triple Canopy, en is ze een vaste medewerker van Frieze.

‘Auditie’ is haar vijfde roman. De roman stond op de shortlist van The Booker Prize 2025.

Shortlist – The Booker Prize

De shortlist van de Booker Prize (en de International Booker Prize) is de selectie van zes boeken die door de jury zijn uitgekozen uit een eerdere longlist van dertien titels. Deze boeken worden beschouwd als de beste romans of verhalenbundels van dat jaar, vertaald in het Engels en gepubliceerd in het Verenigd Koninkrijk en/of Ierland. Het is een grote eer om op de shortlist te staan, omdat het betekent dat het werk is erkend als uitzonderlijk en van hoge literaire kwaliteit. De winnaar wordt vervolgens gekozen uit deze zes finalisten en ontvangt een aanzienlijk geldbedrag, terwijl alle shortlist-auteurs en vertalers ook een prijs krijgen.

Het verhaal – Auditie

‘Auditie’ is een literaire roman die speelt met de grenzen tussen realiteit en performance, identiteit en rolspel. Het verhaal is opgebouwd uit twee duidelijk gescheiden delen, die elk een andere versie van de werkelijkheid presenteren. De twee delen zijn ook afzonderlijk te lezen.

Het eerste deel

Het verhaal opent met een ontmoeting tussen een oudere, naamloze actrice (de ik-personage) en een jonge man, Xavier, in een restaurant in Manhattan. Xavier verscheen al eerder ‘op het toneel’ toen hij de actrice opwachtte in de theaterzaal en vroeg of hij haar kon spreken. Ze maakten een afspraak voor meer privacy.

Tijdens het diner in het restaurant blijkt dat Xavier gelooft dat hij haar lang geleden afgestaan kind is, gebaseerd op een interview dat ze ooit gaf. De actrice ontkent dit, en ziet plotseling halverwege het gesprek haar man Tomas, het restaurant binnenkomen. Hij doet alsof hij haar niet ziet en verdwijnt zo snel mogelijk.

Thuis wordt er niet gesproken over deze gebeurtenis, althans, op één zinnetje na dat Tomas uitspreekt als ze vertrekken naar een restaurant voor het avondeten: hij vraagt of ze hem alsjeblieft niet wéér gaat bedriegen.

De hoofdstukken die hierna volgen gaan vooral over hun huwelijk en het toneelstuk waar de vrouw een topprestatie voor moet leveren.

Slowmotion

Ik heb het eerste deel van het boek in één ruk uitgelezen. Het verhaal lijkt zich in slow motion af te spelen waarbij de schrijfstijl nog preciezer is dan een Zwitsers horloge. Iedere zucht, adem teug en subtieler gezichtsverandering wordt beschreven in het verhaal. Saai, zou je misschien denken, maar het tegendeel is waar. De schrijfster weet een spanning zó op te bouwen waar menig thriller-auteur jaloers op zou kunnen zijn. En dat alles over niet ogenschijnlijk spannende zaken.

Het tweede deel

Toen ik aan het tweede deel begon was ik even in de war. Het tweede deel lijkt het vervolg, maar er zijn een paar dingen wezenlijk veranderd. Nu is Xavier wél hun zoon, en speelt de actrice de rol van moeder. Of Tomas de vader is, of alleen maar voor de vader zou willen doorgaan, is mij niet helemaal duidelijk. Dit deel voelt als een parallelle wereld, wat ik pas begreep toen ik nog een keer de achterflaptekst las.

In dit deel gaat Xavier bij Tomas en de vrouw in huis wonen. Ze hebben nog wel een kamer over en hij heeft nu in ieder geval een dak boven zijn hoofd, dichtbij zijn nieuwe werk als assistent van de regisseur. Tomas en de vrouw moeten enorm wennen dat hun routine-matige leven ineens is veranderd, maar langzaam krijgt vooral Tomas steeds meer plezier in het gezelschap van Xavier en zorgt hij er zelfs voor dat Xavier, tegen zijn belofte in, wat vaker ‘thuis’ zal zijn. Xavier krijgt een bureau in de huiskamer en zit er steeds vaker te schrijven. De situatie lijkt weer harmonieus tot het moment dat Xavier een vriendin mee naar huis neemt. Hanna blijft ‘tijdelijk’ ook bij hen wonen en dit leidt tot een oplopende spanning van hier tot… New York.

Auditie – aanrader!

Aan het einde heeft de schrijfster nog een paar verrassingen voor de lezer.

Als je houdt van een roman die dieper dan diep ingaat op de psychologie van de mens, de rollen die we in ons leven aannemen, en de subtiele verwarring tussen werkelijkheid en onze eigen subjectieve ervaring daarvan, dan is ‘Auditie’ een absolute aanrader. Wat dit boek zo bijzonder maakt, is de manier waarop het toont hoe dun de grens kan zijn tussen wie we zijn en wie we spelen te zijn – en hoe spannend dat eigenlijk is, zelfs als het verhaal zich afspeelt in het ogenschijnlijk alledaagse leven van een paar personages.

Ook is het boek heel geschikt voor iedereen die van toneel, theater en acteren houdt. Je zal er misschien veel van leren en misschien herkenning vinden in hoe je een moeilijke rol leert spelen.

Schrijfstijl

De schrijfstijl van Kitamura is uniek: koel, precies en vol onderhuidse spanning. Héél veel oog voor detail. Ik was verrast door hoe meeslepend een verhaal kan zijn dat zich concentreert op de innerlijke wereld van haar personages, zonder dat er spectaculaire gebeurtenissen nodig zijn om de lezer te boeien.

Wat me wel even tijd kostte om aan te wennen, was de levensstijl van de New Yorkse hoofdpersonen – een wereld die voor veel Nederlanders, mijzelf incluis, ver af kan staan van de eigen dagelijkse realiteit. Het 24/7-ritme, het lunchen in restaurants, het – iedere avond – uit eten gaan alsof het de normaalste zaak van de wereld is, en het gezamenlijk ontbijt als een soort luxe-ervaring: het voelt soms als een andere cultuur. Maar juist dat contrast maakt het boek ook fascinerend – het laat zien hoe cultuur en omgeving onze blik op ‘normaal’ kleuren, en hoe universeel menselijke thema’s toch blijven, waar je ook woont.

Door dit boek ben ik zeker nieuwsgierig geworden naar haar andere boeken. En wat mij betreft had ze The Booker Prize 2025 mogen winnen. Overigens: de vertaling is knap werk. Vooral ook omdat er veel woorden in voorkomen die menig mens niet dagelijks zal gebruiken. En vanwege de subtiliteit van dit verhaal waar de geschreven Nederlandse taal of manier van spreken, al gauw een beetje ‘te direct’ bij zou kunnen zijn. (mijn mening). Bravo voor de schrijfster en de vertaler.

.