Vlammen – Tsafrira Levy

‘Vlammen’ is geschreven door de Nederlandse schrijfster Tsafrira Levy en uitgegeven door Elikser Uitgeverij. Het zijn korte verhalen die allemaal stuk voor stuk ‘een roman’ op zichzelf zijn.

Eerste indruk

In de begeleidende brief bij dit boek staat:“De auteur heeft ze (lees: de verhalen), in de loop van vijftig jaar geschreven en alsmaar bijgeschaafd, zowel inhoudelijk als verhaaltechnisch.” Dit merkte ik al op in het eerste verhaal en ook in de verhalen die daarop volgde. Ik was meteen onder de indruk van de zorgvuldigheid waarmee elk verhaal is opgebouwd. Het is duidelijk: deze teksten zijn niet in een vlaag van inspiratie neergepend, maar jarenlang bijgeschaafd en telkens opnieuw worden geslepen. Dat zie je terug in de precisie van de taal, de diepgang van de personages en de manier waarop thema’s als pijn, verzoening en het onvermogen om los te laten als rode draden door de bundel lopen.

Los daarvan pakken de verhalen je meteen. Persoonlijk vind ik dat altijd erg knap van een auteur. Bij korte verhalen heb je namelijk niet de tijd voor een lange introductie of kennismaking met de personages. Het verhaal moet meteen boeiend zijn vanaf de eerste alinea. Petje af voor Levy, zij beheerst dit bijzonder goed.

De kracht van universele vragen

Levy’s verhalenbundel wordt verbonden door een centrale vraag: ‘Hoe sluiten mensen vrede met pijnlijke tegenslagen in hun verleden en heden, en wat als dat dreigt te mislukken?‘ Die vraag is niet gebonden aan een specifieke cultuur of tijd; ze raakt iedereen. De zeventien verhalen zijn divers—van kort en poëtisch tot langer en meeslepend—maar zeer menselijk. Ze laten zien hoe mensen, waar ook ter wereld, worstelen met verlies, schuld, en de zoektocht naar betekenis.

Mijn persoonlijke favorieten uit Vlammen:

“Zondagsopgang, Zonsondergang”: Dit verhaal trof me door de manier waarop Levy het leven in een kibboets beschrijft. Hard werken, altijd voldoen aan de gemeenschapsnormen en waarden binnen de kibboets en weinig tijd en ruimte voor jezelf. De hoofdpersonage in dit verhaal pakt die tijd en ruimte echter wel voor zichzelf want ze wil altijd genieten van de zonsopgang en de zonsondergang, no matter what…

“Chozé”: Lia is een jonge stagiaire die naar een gesloten afdeling van een inrichting wordt gestuurd. Ze krijgt vier weken de tijd om een patiënt aan het praten te krijgen die zwijgt in alle talen. Hij heeft suïcide willen plegen en wordt niet gevaarlijk geacht voor haar. Ze gaat een paar keer bij hem op bezoek om te proberen toto communicatie te komen. Dit lukt echter niet, tot dat ze een fout maakt en tegelijkertijd een groot raadsel oplost.

“Mensen zoals hij’: Ogaga is een jonge jongen uit Nigeria die in Nederland woont. Hij doet het bijzonder goed op school maar komt toch door foute vriendjes in het criminele circuit terecht. Van kwaad tot erger tot hij in de gevangenis komt en jaren later weer vrij is. En nu? Welke keuze gaat hij maken?

Een schrijfster tussen twee werelden

Levy’s achtergrond—opgegroeid in Israël, al decennia woonachtig in Nederland—is onmiskenbaar aanwezig in haar werk, maar nooit opdringerig. Haar verhalen ademen een kosmopolitische geest: ze gaan over mensen, niet over grenzen. En zeker niet over politiek. Dat maakt haar bundel ook zo rijk: je proeft de invloed van verschillende culturen, maar de kern blijft herkenbaar en tijdloos.

Vlammen – aanrader!

Ik houd bijzonder veel van korte verhalenbundel, zeker als ik net een heel dik boek heb gelezen. Soms is het namelijk lastig om dan weer een nieuw boek op te pakken, terwijl verhalenbundels juist dan heel prettig zijn.

Als je houdt van korte verhalen die je aan het denken zetten, dan is dit een bundel voor jou. Levy bewijst dat goede literatuur niet per se om spectaculaire plots draait, maar om de manier waarop ze het alledaagse transformeren in iets diepzinnigs. Haar verhalen zijn als lapjesdekens: elk stukje heeft zijn eigen kleur en textuur, maar samen vormen ze een geheel dat warmte en troost biedt—zelfs als de onderwerpen pijnlijk zijn.

Heb ik nog kritiek? Nee, totaal niet. Echter een paar van haar verhalen hadden makkelijk een roman op zichzelf kunnen zijn. Het tempo is hoog en het einde is open. Voor mij als lezer zijn de verhalen afgesloten maar ik blijf denken: hoe is het nu afgelopen met de zwijgende patiënt? Houdt Ogaga zijn nieuwe leven vol? En Hamid uit “Goedschiks of kwaadschiks”? De korte verhalen zijn uitstekend en gepolijst tot diamantjes. Toch hadden ze van mij allemaal van langer mogen zijn. Ik ben dan ook zeer nieuwsgierig geworden naar haar romans die al eerder zijn verschenen. Wordt vervolgd!