De as komt eerst – Lidewey van Noord

‘De as komt eerst’ is geschreven door de Nederlandse schrijfster Lidewey van Noord en uitgegeven door Uitgeverij De Arbeiderspers in 2026. Lidewey van Noord heeft reeds 12 boeken op haar naam staan, vanaf 2016.

De as komt eerst – het verhaal

Het zit Hedwig allemaal niet mee. Ze woont in een huis op een eilandje ergens in het noorden van Nederland in een waterrijke omgeving. Het plaatsje Giethoorn wordt niet bij naam genoemd, maar door de omschrijving is dat wel logisch te concluderen. Hedwig leidt hier een teruggetrokken bestaan. Ze redigeert manuscripten en komt verder nauwelijks haar eilandje af. Ze heeft nog minder dan een handje vol contacten. Eén contact is echter zeer intensief. Het betreft hier een schapenboer Markus genaamd, die haar in vuur en vlam zet en die ze eens keer per maand ‘ziet’. Meer dan dat dus. Ze vrijen de sterren uit de hemel en Markus is poeslief voor haar. Maar hij wil niet meer dan dit. Geen vaste relatie, geen toekomst en by the way, hij heeft ook nog contacten met andere vrouwen.

In het eerste deel van het boek wordt met name dit gedeelte van het verhaal mooi beschreven. De schrijfstijl van de auteur is romantisch, twijfelend, hunkerend en ook broeierig. Want er is wél iets goed mis met Hedwig.

Het is fris buiten, maar zonnig, de bomen dragen hun herfstkleuren, rood, geel, bruin, en aan het roer zit de man die haar keer op keer tot leven wekt. Hij kijkt haar recht aan, lacht naar haar, het vuur in haar buik laait op, zijn blik blaast erin. Ze varen door heet landschap dat haar zo vertrouwd is, zo anders dan een bos, dit is het negatief van een landschap, een uitvergrote linoleumsnede, water in alle weggesneden ruimte, om hen heen het veenland, in staat om geschiedenis te conserveren, om de tijd te bevriezen, zelfs na de dood, als doorgaans de verrotting wacht, of de verassing.

Spanning en woede

In het tweede gedeelte van het boek kom je er als lezer achter waarom het Hedwig écht niet mee zit in haar leven. Een grote sprong terug in de tijd, vijftien jaar, Hedwig is alleen op vakantie in Thailand en op een nacht neemt ze een heel verkeerde beslissing die leidt tot een gewelddadige aanranding. Ze overleeft het door flink terug te vechten maar terug in Nederland wil het allemaal niet meer lukken. Ze krijgt het stempel ‘ptss’ opgeplakt en kan linea recta door naar therapie.

In dit hoofdstuk is er een goede spanningsopbouw en reken er maar op dat je het boek niet weg zult leggen voor je het nu helemaal uit hebt. De schrijfstijl is in dit hoofdstuk alles behalve romantisch, het is hard, rauw en er is óntzettend veel woede bij Hedwig.

Zijn niet-bestaan, denkt ze, alleen dat zou me tot rust brengen. Ik zou hem met terugwerkende kracht willen aborteren, zijn ouders willen ombrengen op het moment van zijn verwekking – hem voorkomen, dat is de enige wraak die in verhouding lijkt te staan tot wat hij me heeft aangedaan.

Zoveel jaren heb je van me afgepakt, je hebt de kleur uit mijn leven gezogen, je hebt me voor jezelf opgeëist, je hebt me genomen wat je van me wilde, niet naar mijn nee geluisterd. Je hebt me niet thuisgebracht, integendeel, je hebt me weggevoerd van mijn lichaam, je hebt me verneukt en verward en van mezelf vervreemd.

Het leven gaat door

In Deel 3 leert Hedwig een nieuwe man kennen die heel vriendelijk voor haar is. Hij heeft geduld met haar want inmiddels is Hedwig behoorlijk getraumatiseerd en is haar bindingsangst groot. Alleen bij Markus voelt ze zich veilig, maar Markus laat al lange tijd niets van zich horen.

Zonder al te veel te spoileren: als blijkt dat deze nieuwe ‘vriend’ toch minder onbaatzuchtig is, als ze in eerste instantie dacht, komt er een woede in Hedwig naar boven die zijn weerga niet kent.

Mijn leeservaring – Het as komt eerst

Het verhaal is erg mooi beschreven door de sfeer die wordt gecreëerd. De natuurbeschrijvingen zijn zo mooi dat je het wonen op het eilandje helemaal meebeleefd. Ook de seizoenen worden mooi beschreven en het leven in het veengebied. Deze prachtige beschrijvingen vormen een mooie balans want het verhaal is tevens hard, rauw en er is gitzwarte woede naar de man die Hedwig heeft aangerand. Deze woede is er ook op de momenten dat haar relatie met de andere mannen niet goed gaat. Als lezer kun je dit goed begrijpen want de gebeurtenis in Thailand en de reacties hierop in Nederland, worden in detail beschreven en zijn behoorlijk dramatisch.

Ik had af en toe echter moeite met het verhaal, maar dit is persoonlijk. Ik kon niet begrijpen dat ze na Thailand wederom weer alleen op reis gaat naar Australië en ook nog eens een seksuele relatie aangaat met haar baas, van het restaurant waar ze een tijdje werkt, én met haar collega’s. En zo nog een paar zijlijnen in het verhaal. Dit zal wellicht ook een generatiekloof zijn, want het boek is duidelijk geschreven voor jongere mensen. Veertig-min schat ik.

Ik zou het boek graag willen aanraden voor mensen beneden de 40 dus en vooral voor degene die van psychologische en vlijmscherpe romans houden.

Door de prachtige schrijfstijl ben ik wel benieuwd geworden naar de andere boeken van Lidewey van Noord.