Interview met Robert Pilon

Een boek schrijven begint soms met een eenvoudig idee. Voor Robert Pilon begon het met woorden, tegenstellingen en een flinke dosis fantasie. Het resultaat? Twee bijzondere jeugdboeken waarin taalgrappen, verrassende personages en maatschappelijke thema’s samenkomen: De onvoorstelbare verdwijning van Vera Voorstel en het vervolg De spiegelreactor van Andries Achterdocht.

Robert was jarenlang docent Duits in het voortgezet onderwijs. Inmiddels geniet hij van zijn pensioen, maar stilzitten is er niet bij. Zijn liefde voor taal en schrijven heeft een nieuwe bestemming gevonden in het bedenken van verhalen. Samen met zijn dochter Kim Scheepmaker, die de illustraties verzorgt, brengt hij zijn fantasiewereld tot leven.

Ik stelde hem tien vragen over zijn boeken, zijn inspiratie en de bijzondere samenwerking met zijn dochter.

Van het klaslokaal naar een wereld vol woordspelingen

U bent jarenlang docent Duits geweest in het voortgezet onderwijs. Heeft die ervaring invloed gehad op uw manier van schrijven?

“Als docent Duits heb ik natuurlijk te maken gehad met jeugdboeken. De manier waarop die geschreven werden, heeft mij wat woordgebruik betreft zeker een bepaalde kant opgeduwd. Leesvoer voor leerlingen van 12 tot 16 jaar vereist taalgebruik dat voor hen goed te begrijpen is. Ik kan mij daardoor goed in deze leeftijdscategorie inleven.

Het lesgeven zelf mis ik niet, maar de omgang met pubers soms wel. Dat was destijds ook mijn drijfveer om het onderwijs in te gaan. Als pensionado ben ik een tweede leven begonnen en dat bevalt mij uitermate goed.”

In uw boeken spelen taal en woordgrappen een opvallende rol. Het Voorland en het Achterland hebben ieder hun eigen taal, gebruiken en eigenaardigheden. Hoe is dat idee ontstaan?

“Ik wilde altijd al een jeugdboek schrijven. Etymologie vind ik bijzonder interessant. De keuze voor het Voorland en het Achterland is eigenlijk heel spontaan ontstaan. Ik pakte een woordenboek en zocht woorden op die een tegenstelling vormden, zoals voordeur en achterdeur, vooruit en achteruit.

Vervolgens ontstond het idee om personages te bedenken met de voorvoegsels ‘voor’ en ‘achter’. Denk bijvoorbeeld aan detective Abel Achterheen, die overal achterheen gaat, en brigadier Voorarrest.

Daarna dacht ik: hoe leuk zou het zijn om naast deze personages ook twee verschillende werelden te bedenken?

Van het een kwam het ander. Er kwamen steeds meer woordspelingen en bijzondere voorwerpen bij. Zo ontstond bijvoorbeeld het ‘vooruitblik’, een blik met allerlei attributen die eveneens met ‘voor’ en ‘achter’ te maken hebben. Ook bedacht ik de drone ‘de voorbij’ en een voortouw waarmee je kunt vliegen.

Ik kreeg steeds meer plezier in het spelen met woorden. Het enige wat nog ontbrak, was een goed verhaal. Dat heb ik uiteindelijk in vier maanden geschreven. Ik heb mij kostelijk vermaakt!”

Twee boeken, één bijzondere fantasiewereld

De spiegelreactor van Andries Achterdocht is het vervolg op De onvoorstelbare verdwijning van Vera Voorstel. Kunnen lezers de boeken afzonderlijk lezen?

“Jazeker. Ik heb bewust enkele verwijzingen naar attributen en personages uit het eerste boek opgenomen, maar deze worden in deel twee kort toegelicht. Het is dus geen probleem wanneer iemand begint met het tweede boek. De woordspelingen zullen voor de lezer vanzelf duidelijk worden.”

Naast humor en fantasie bevatten uw verhalen ook maatschappelijke thema’s, zoals machtsmisbruik, jaloezie, polarisatie en wantrouwen. Schrijft u bewust met een boodschap voor jonge lezers?

“Deze thema’s ontstaan eigenlijk tijdens het schrijven. Het grappige is dat verschillende lezers mijn twee landen hebben vergeleken met de BRD en de DDR. Anderen zagen overeenkomsten met Animal Farm of herkenden in Andries Achterdocht een soort Poetin die het Voorland wilde inlijven.

Het is bijzonder om te zien vanuit welk perspectief mensen mijn boeken lezen. Er zitten inderdaad verschillende onderliggende lagen in, maar dat was niet mijn uitgangspunt. Ik vind het juist mooi dat mijn verhalen mensen aan het denken zetten.

Volwassenen herkennen die onderliggende lagen waarschijnlijk eerder dan kinderen. Daarom zijn het eigenlijk boeken voor iedereen vanaf ongeveer elf jaar.”

Een bijzondere samenwerking met dochter Kim

De illustraties bij uw boeken worden verzorgd door uw dochter Kim Scheepmaker. Hoe is die samenwerking ontstaan?

“Mijn dochter Kim en ik hebben allebei mijn vrouw en haar moeder verloren. Toen mijn vrouw en ik samen begonnen waren aan deel één, Vera Voorstel, overleed zij. Het manuscript kwam vervolgens op de plank te liggen.

Toen ik met pensioen ging, ontstond bij mij het idee om het boek alsnog af te maken, als eerbetoon aan haar. Ik zocht nog een illustrator en hoefde daarvoor niet ver te zoeken. Kim had inmiddels het basisonderwijs verlaten en was zakelijk tekenaar geworden. Dat was een mooie gelegenheid om samen aan het boek te werken en het uiteindelijk op te dragen aan haar moeder en mijn echtgenote.

Ik bepaalde waar een illustratie het beste tot zijn recht zou komen en we bespraken samen hoe die eruit moest zien. Ik vertelde wat mijn wensen waren, waarna Kim de vrijheid kreeg om haar eigen invulling eraan te geven.”

Merkt u dat haar achtergrond invloed heeft op de manier waarop zij uw verhalen in beeld brengt?

“Zeker. Kim en ik zien elkaar regelmatig, waardoor de lijnen kort zijn. Dat is een groot voordeel. Wanneer er iets aangepast moet worden aan een illustratie, kunnen we dat direct bespreken en doorvoeren. Dat werkt een stuk gemakkelijker dan wanneer je met een externe illustrator samenwerkt.”

Schrijven als creatieve uitlaatklep

U bent in 2021 met vervroegd pensioen gegaan, maar het schrijven liet u niet los. Wat betekent schrijven inmiddels voor u?

“Schrijven is voor mij vooral een creatieve uitlaatklep. Ook tijdens mijn onderwijsperiode heb ik veel geschreven. Ik heb meegewerkt aan lesmateriaal voor verschillende methoden Duits en vanaf 1999 schreef ik mijn eigen lesmateriaal voor alle vaardigheden.

Tot 2023 heb ik ongeveer 23 jaar lang aan twintig applicaties gewerkt, die ik bundelde op mijn website Pilonderwijs. Met deze applicaties heb ik ook landelijk prijzen gewonnen. Mijn website viel op bij de Inspectie van het Onderwijs en ik werd genomineerd voor de Duitse Ambassadeprijs in Den Haag.

Je merkt het: schrijven is mij niet vreemd. Een jeugdboek schrijven stond eigenlijk al lange tijd op mijn verlanglijstje. Uiteindelijk is het er gekomen en inmiddels is ook deel twee verschenen.”

Mogen we alvast vooruitkijken? Komt er misschien een derde boek?

“Dat zou zomaar kunnen! Mijn oorspronkelijke bedoeling was om met deel twee de verhaallijn af te sluiten en de landen weer bij elkaar te laten komen.

Een testlezer merkte echter op dat er misschien nog een open einde in het verhaal zat. Dat zette mij aan het denken. Eigenlijk speelde ik al met het idee om een boek te schrijven over het leven van een van de personages die mij in beide boeken het meest intrigeert en een belangrijke rol speelt.

Wellicht raadt u het al: professor Voorkennis!

Ik ben nog aan het broeden op dit idee. Mocht ik die stap zetten, dan wordt het opnieuw fictie. Bij fictie kan alles en daarin kan ik mijn creativiteit volledig kwijt.”

Een persoonlijk verhaal achter de boeken

Met de verkoop van uw boeken steunt u KWF Kankerbestrijding. Dat is een bijzonder initiatief. Waarom heeft u juist dit goede doel gekozen?

“Mijn vrouw en bijna haar hele familie hebben te maken gehad met kanker. Daarom gingen de royalty’s van mijn eerste boek volledig naar KWF Kankerbestrijding.

Het tweede boek heeft mij letterlijk duizenden euro’s gekost om te realiseren. Daarom gaat van de verkoop daarvan een deel naar het KWF. Mocht er ooit een volgend boek verschijnen, dan zal ik opnieuw een bijdrage aan het KWF doneren.”

U heeft helaas uw vrouw en andere familieleden verloren aan kanker. Hoe vindt u na zulke ingrijpende ervaringen de kracht om verder te gaan? Heeft het schrijven u daarbij geholpen?

“Na het verlies van mijn vrouw heb ik gelukkig weer iemand leren kennen. Mijn huidige vrouw heeft mij vooral in het begin geholpen om het verlies te verwerken.

Iedereen doet dat op zijn eigen manier. Ik denk dat het belangrijk is om na zo’n verlies ook te kijken naar al het moois dat je nog wél hebt. Zo realiseer je je dat mijn eerste vrouw mij een prachtige nalatenschap heeft gegeven in de vorm van onze twee dochters.

Je moet uiteindelijk verder. Dat betekent niet dat je iemand vergeet, maar wel dat je opnieuw leert genieten van het leven.

Mijn boodschap aan anderen die eveneens met verlies te maken hebben, is dat je zo’n verdriet niet alleen hoeft te dragen. Er kunnen mensen op je pad komen die je steunen en helpen om weer vooruit te kijken.”

Tot slot

Met twee boeken, een flinke dosis fantasie en een bijzondere samenwerking met zijn dochter heeft Robert Pilon een eigen wereld gecreëerd waarin taal en verbeelding centraal staan. En wie weet, misschien ontmoeten we professor Voorkennis binnenkort opnieuw in een eigen verhaal.

Eén ding is duidelijk: aan inspiratie ontbreekt het Robert voorlopig niet!

De boeken van Robert Pilon zijn uitsluitend hier verkrijgbaar: boekwinkelhetverhaal