Het wondere water – Lorian Hemmingway

‘De wondere water’ is geschreven door de Amerikaanse schrijfster Lorian hemmingway en vertaald door Ank van Wijngaarden. Het is uitgegeven in 1992 door Uitgeverij Agathon.

Kringloop vondst!

Een oudje, zullen jullie misschien meteen opmerken. Waarom? Ik bespreek namelijk ook graag oudere boeken die het waard zijn om te lezen. In het kader van ‘Kringloop Treasures’ is dit typisch zo ‘n pareltje dat mooi is om naar op zoek te gaan in een kringloopwinkel of boekenmarkt. En áls je het tegenkomt, dan kan ik maar één ding aanraden: kópen! En lezen. Smiley.

Bij Bol.com komt het boek ook regelmatig langs als tweedehands en in verschillende talen.

Mijn persoonlijke verhaal

In de binnenkant van het boek staan 4 data. De eerste is februari 1992, daarna mei 1996 en november 1997 en tenslotte augustus 2027. Dat zijn de data die vermelden wanneer ik het heb gelezen.

Ik kwam het boek onlangs tegen in mijn boekenkast omdat wij flink aan het opruimen zijn. Op Handmade Luxury Home schrijf ik, samen met Paula Kuitenbrouwer, regelmatig over Swedish Death Cleaning. Dat is zoiets van: begin met opruimen zo rond je 60-70ste, dat werkt niet alleen verfrissend voor de jaren die nog gaan komen waarin je meer ruimte voor jezelf zult hebben, maar is ook een sociaal idee om je nabestaanden niet op te zadelen met de emotionele taak om jouw spullen te moeten opruimen voor het geval je het zelf niet meer kan.

Ik had het boek dus in mijn handen en keek naar de data. Alweer 30 jaar geleden. Mijn hemel! En zo vaak gelezen… Niet veel later lag het boek op mijn nachtkastje en verslond ik het wederom in een paar avonden tijd. Ik was al veel kwijt van het verhaal, maar toch vond ik het opvallend hoe haarscherp ik ook nog dingen wist van het verhaal! En verrassend genoeg: zeker een paar honderd, zelfs meer dan duizend, boeken verder, kan ik nog steeds constateren: een pareltje, dit boek!

Lorian Hemingway

Voor ik over het verhaal schrijf, verdient eerst even de auteur alle aandacht.

Wanneer de naam Hemingway valt, denken de meeste lezers meteen aan Ernest Hemingway. Hij is de Amerikaanse schrijver van ‘The Old Man and the Sea’. Daarnaast omvat hij ook ‘A Farewell to Arms’ en ‘For Whom the Bell Tolls’. Minder bekend is zijn kleindochter Lorian Hemingway, die zelf een indrukwekkend en zeer persoonlijk schrijverschap ontwikkelde. Haar leven en werk zijn nauw verbonden met de familiegeschiedenis. Toch heeft ze zich altijd moeten ontworstelen aan de enorme schaduw die haar grootvader over de familie wierp.

Lorian Hemingway werd in 1951 geboren in Florida. Haar jeugd bracht ze door op verschillende plaatsen in het zuiden van de Verenigde Staten. Die jaren waren niet gemakkelijk. In haar latere werk schrijft ze openhartig over een jeugd waarin sprake was van instabiliteit, verwaarlozing en moeilijke familieverhoudingen. Ook alcohol en drugs zouden later een belangrijke rol in haar leven spelen. Juist die persoonlijke ervaringen vormen een belangrijk onderdeel van haar schrijverschap.

Walking into the River – Het wondere water

Haar eerste roman, ‘Walking Into the River’, verscheen in 1992. Water en rivieren spelen daarin, net als in veel van haar latere werk, een bijzondere rol. Voor Hemingway zijn ze meer dan een decor: ze bieden een plaats van rust, maar ook een mogelijkheid om aan het verleden te ontsnappen. Het is veelzeggend dat juist het vissen voor haar een manier werd om houvast te vinden. Daarmee ontstaat vanzelf een opmerkelijke verbinding met haar grootvader Ernest, voor wie vissen eveneens een geliefd onderwerp en een belangrijke metafoor was.

In de voetsporen van haar opa?

Toch is Lorian Hemingway geen schrijfster die eenvoudigweg in het voetspoor van haar beroemde grootvader kan worden geplaatst. Integendeel. Een van de interessantste aspecten van haar werk is juist de manier waarop ze probeert haar eigen stem te vinden. Haar schrijven is persoonlijk, kwetsbaar en vaak confronterend. Ze schrijft niet over de mythische helden en avonturiers die we uit het werk van Ernest Hemingway kennen, maar over beschadigde mensen, familie, verslaving, verlies en de moeizame weg naar herstel. Na ‘Walking into the River’ verschenen nog twee andere romans waar dit thema centraal staat. In ‘A World Turned Over’ uit 2002 richtte ze zich op de verwoestende tornado die in 1966 door haar geboortestreek in Mississippi trok. Opnieuw gaat haar belangstelling niet alleen uit naar de ramp zelf, maar vooral naar de mensen die ermee geconfronteerd worden en naar de sporen die zo’n gebeurtenis in hun leven nalaat.

Daarnaast heeft Lorian zich ingezet voor andere schrijvers. Ze richtte de Lorian Hemingway Short Story Competition op, waarmee ze beginnende auteurs een podium wil geven. Dat past eigenlijk mooi bij haar eigen levensverhaal. Waar haar beroemde achternaam haar aanvankelijk eerder overschaduwde dan hielp, probeert ze anderen juist de gelegenheid te geven hun eigen stem te vinden.

Lorian Hemingway is daardoor een interessante schrijfster, juist wanneer men haar niet uitsluitend als de kleindochter van Ernest Hemingway bekijkt. Haar boeken gaan over afkomst, maar vooral ook over het proberen eraan te ontsnappen; over beschadigd raken en opnieuw beginnen; over de troost die natuur en water kunnen bieden. Wie ‘Het wondere water’ leest, ontdekt geen vrouwelijke versie van Ernest Hemingway, maar een schrijfster die haar eigen verleden onder ogen probeert te zien en daar literatuur van maakt.

Het wondere water – het verhaal

Hoofdpersonage Eva groeit op in een nogal zieke omgeving. Haar moeder is zwaar verslaafd aan alcohol en seks, haar stiefvader beukt er lekker op los, letterlijk en figuurlijk. Haar vader blijft op de achtergrond omdat hij is vertrokken en geen interesse in Eva meer heeft. Eva heeft echter wel een tante die ze adoreert. Freda is een echte hippy: een schilderes, scherpschutter en ze mag zichzelf graag een heks noemen. Ze is in ieder geval wijs en een rusthaven voor Eva. De momenten in haar jeugd, als ze bij Freda logeert zijn de mooiste herinneringen in haar leven.

Als Eva thuis een poging doet haar stiefvader te vermoorden laat haar moeder Eva oppakken en naar een gesticht brengen. Hier krijgt ze niet alleen groepsgesprekken maar ook elektroshocktherapie, Eva’s grootste nachtmerrie. Twee mensen helpen haar vluchten en na een lange tijd door de bossen langs de rivier lopen, en een afschuwelijke gebeurtenis verder, komt ze een paar honderd kilometer verderop bij Freda aan. Daar verblijft ze langere tijd tot Freda vindt dat ze een eigen leven moet gaan leiden wat ze dan ook gaat doen samen met een nieuwe vriend.

Ze vertrekken naar het noorden van Amerika. Niet veel later krijgen ze een kind en leven als arme sloebers die hard werken voor een zeer sober bestaan. Maar helaas is Eva niet sterk genoeg om haar verleden achter zich te laten, raakt verslaafd aan de alcohol en gaat in een rap tempo bergafwaarts. Hoe het verhaal verder verloopt zal ik niet spoileren. Maar geloof me, het einde is verrassend en mooi.

Mijn lees ervaring

Ik ben benieuwd of ik deze roman later ook nog een vijfde keer ga lezen. Wie weet. Het boekje gaat in ieder geval mee naar een volgende, kleinere boekenkast. Wat is er nu zo mooi aan dit schrijnende verhaal? Het is vooral de manier waarop het is geschreven en de wijsheid van vrouwen die elkaar goed kunnen helpen in moeilijke tijden. Een vrouw in het gesticht maakt indruk, Freda en later een vriendin van Freda, Verna genaamd. Wat een geweldige vrouwen, wat een wijsheid en kracht!

Daarnaast is de schrijfstijl van Lorian Hemingway bijzonder fraai. De rivier speelt een grote rol in dit verhaal, een romantische rol, het is groter dan de mens. Het geeft en neemt en Lorian vindt er vooral haar troost. Tot de laatste regel: mooi, mooi, mooi!

En nu kijken welke boeken ik wél kan opruimen.