Vogels in nood – Cato van Vliet

‘Vogels in Nood’ is geschreven door Catoo van Vliet en uitgegeven door Sam Northerlake (uitgeverij van kinder – en jeugdboeken).

Deze recensie is geschreven door Sarah Morton.

Eerder las ik haar debuut ‘Pups in nood’. Tot 15 maart j.l wist ik niet dat er inmiddels een vervolg verschenen is. Tijdens het Boekgerei schrijversfestival liep ik langs de informatiemarkt, waar ik Catoo van Vliet ontmoette. We raakten kort aan de praat en mijn oog viel op een poster van ‘Vogels in nood’. Mijn nieuwsgierigheid was meteen gewekt.

Het verhaal

Zou dit tweede deel dezelfde kracht hebben als het eerste? Voor mij was dat zonder twijfel het geval.
Het boek opent met een spannende proloog. Een man en een vrouw smokkelen koffers langs de luchthaven naar buiten. Wat zich daarin bevindt, wordt niet direct uitgesproken maar laat weinig aan de verbeelding over. Vanaf de eerste pagina hangt er iets dreigends in de lucht.

Liz, Finn, Maryam en Tom voelen meteen vertrouwd. Ook de schrijfstijl is herkenbaar: direct, realistisch en toegankelijk. Waar Liz in ‘Pups in nood’ een groot persoonlijk verlies doormaakte, ligt de nadruk in ‘Vogels in Nood’ meer op avontuur, spanning en onderzoek. Toch blijft Liz dichtbij. Haar dagelijkse leven, haar twijfels en haar vriendschappen geven het verhaal voldoende emotionele herkenbaarheid.

Liz gaat vrijwilligerswerk doen bij vogelopvang Domstede. Samen met haar vrienden zet ze een inzamelingsactie op. Wat begint als betrokkenheid bij dieren, groeit langzaam uit tot iets groters. Wanneer er wordt ingebroken bij de opvang en exotische vogels verdwijnen, ontstaat het vermoeden dat er meer speelt dan een gewone diefstal. Wie zit hierachter?

Speurwerk

Liz en haar vrienden pakken hun onderzoek serieus aan. Ze maken aantekeningen, verzamelen aanwijzingen en leggen verbanden. Soms overleggen ze in gesprekken, soms via appberichten. Dat speurwerk voelt geloofwaardig en past goed bij hun leeftijd: nieuwsgierig, vasthoudend en gedreven.
De spanning wordt zorgvuldig opgebouwd. Het boek wisselt spanning af met rust, waardoor het verhaal ruimte krijgt om te ademen.

Wanneer Liz samen met Maryam vogelopvang Amurakush bezoekt — verbonden aan Domstede — verplaatst het verhaal zich naar een nieuwe omgeving. Voor Liz betekent het bovendien haar eerste vliegreis. Die spanning blijkt nog maar een voorbode van wat volgt.

Vriendschap onder druk

Gaandeweg vangt Liz een gesprek op van Maryams geliefde oom Rachid. Ze begrijpt niet precies waar het over gaat maar voelt dat er iets niet klopt. Maryam wil daar niets van weten. Voor haar is Rachid iemand die ze vertrouwt en ze al haar hele leven kent. De verdenking zet hun vriendschap onder druk.

“Ik weet niet wat je wil, Liz. Maar ik wil vogelhandelaren ontmaskeren die foute dingen doen en daar is mijn oom Rachid er zeker niet een van.”

Juist dat conflict maakt het verhaal sterker. Niet alleen de zoektocht naar de daders speelt een rol, maar ook de vraag hoe ver loyaliteit reikt. Liz zet haar onderzoek door. Ze kan de vogels niet aan hun lot overlaten.

Luchthaven

Het spoor leidt uiteindelijk naar de luchthaven, waar vogels in koffers het land worden binnengesmokkeld. Maar Achmed houdt haar scherp in de gaten. Meer dan eens betrapt hij haar op haar nieuwsgierige speurwerk. Zijn waarschuwingen maken duidelijk dat Liz zich op gevaarlijk terrein begeeft.

Tussen alle spanning door ontstaat ook ruimte voor iets anders: een voorzichtige verliefdheid. De romantiek blijft op de achtergrond, maar geeft het verhaal een extra laag. Gelukkig overheerst het niet; het blijft in dienst van het grotere geheel.

Realistisch

Wat dit boek realistisch maakt is dat Liz niet als onverschrokken heldin wordt neergezet. Ze twijfelt regelmatig aan haar handelen.

“Nee, denkt Liz, Nee! Wat moet ze doen? Moet ze ingrijpen? In haar hoofd ontstaat kortsluiting. Wat kan ze doen? Ze is nog maar een kind. Ineens weet ze totaal niet meer wat ze met deze actie dacht te bereiken. Ze is dingen te weten gekomen die ze nooit had willen weten!”

Juist die onzekerheid maakt haar geloofwaardig. Liz handelt niet uit stoerheid, maar vanuit betrokkenheid en een sterk rechtvaardigheidsgevoel.

De schrijfstijl is toegankelijk maar voelt nergens simplistisch. Het taalgebruik is vrij volwassen en daardoor geschikt voor kinderen vanaf ongeveer negen jaar. Ook oudere lezers zullen zich serieus genomen voelen. Er zit vaart in het verhaal, zonder dat het gehaast aanvoelt.

Vogels in nood – mijn leeservaring

´ Vogels in Nood’ leest als een spannende detective. De combinatie van avontuur, dierenliefde en vriendschap zorgt voor een meeslepend verhaal dat gemakkelijk doorleest.
Naast het speurwerk is er aandacht voor het gewone leven: school, thuis, vriendschap en Liz’ hond Jack. Daardoor blijft het verhaal herkenbaar. Voor een kinderboek is het behoorlijk rijk aan verhaallijnen maar nergens wordt het langdradig. Alles blijft in beweging.

Wat vooral opvalt is de liefde voor vogels die door het hele boek heen voelbaar blijft. Catoo van Vliet schrijft in haar dankwoord dat zij graag naar vogels in haar tuin kijkt. Haar kennis en liefde zie je terug in hoe ze schrijft.

Een voorbeeld uit het boek:

Na de inbraak hoort Liz geritsel in de struiken. Er klinkt gekras. Daar ontdekt ze een kleine, felgekleurde papegaai. Voorzichtig steekt ze haar arm uit. Eerst gebeurt er niets. Dan klimt de vogel langzaam op haar arm.

Het is een klein moment, maar juist daardoor raakt het.
De paar illustraties in het boek zien er realistisch uit en brengen het verhaal extra tot leven.

Pups in nood

Voor lezers die ‘Pups in nood’ nog niet kennen: daarin maken we voor het eerst kennis met Liz. Al jaren verlangt ze naar een hond, maar haar ouders zeggen dat er te weinig tijd voor is. Voor haar twaalfde verjaardag verassen ze haar echter met een pup. De eerste dagen is Liz dolgelukkig. Pup Ronja is lief en speels en Liz is heel blij met haar.

Al snel wordt het diertje echter ziek. Zo ziek dat de dierenarts niets meer voor haar kan doen. Naast de schok en het verdriet voelt Liz ook dat er iets niet klopt aan de fokker waar Ronja vandaan komt.
Samen met haar vrienden gaat ze op onderzoek uit. Ook daar stond dierenwelzijn centraal.
Dat Catoo van Vliet zelf werkzaam is als teamleider bij de recherche en onderzoek doet naar criminaliteit rond mens, dier en milieu, voel je terug in haar boeken. Het geeft de verhalen geloofwaardigheid. De spanning voelt niet bedacht. Hoewel haar boeken fictief zijn, staan ze dicht bij de vaak harde realiteit.